Facebook компаний дараагийн "бай" Titan Aerospace болж магадгүй

Олон нийтийн сүлжээний хүчирхэг компаниудын гол зорилго нь сүлжээндээ аль болохоор олон хүн элсүүлэх явдал билээ. Тэгвэл энэ зорилгоо ахиулахын тулд Facebook ашиглаж чадахгүй байгаа олон хүнд нарны эрчим хүчээр ажилладаг нисгэгчгүй онгоц тус болно гэж компаний удирдлагууд үзэж байна. Сүүлд Whatsapp-ийг худалдаж авсан тус компани одоо Titan Aerospace компанийг сонирхож эхлээд байна. Уг компаний судалгааны ажил болох "Atmosats" буюу агаар мандал дахь хиймэл дагуулын төслийг Facebook ихээхэн сонирхож байгаа аж. Таван жилийн турш газардах шаардлагагүйгээр агаар мандалд нарны эрчим хүч ашиглан ажиллаж чадах уг нисгэгчгүй онгоцоор интернетийн сүлжээ үүсгэх сонирхолтой байгаа аж. Үүнтэй ижил төрлийн Loon төслийг Google компани аль хэдийнээ эхлүүлээд байгаа билээ. 

Далайн давалгааны энергийг ашиглаж эрчим хүч гарган авч болох юм

Байгаль орчинд ээлтэй нүүртөрөгч ялгаруулдаггүй өөр нэгэн төрлин энергийн эх үүсгүүр байж болох талаар Калифорний их сургуулийн судлаачид судалж байгаа аж. Судлаачид далайн эргийн давалгааг ашиглан "гидравлик хивс" ашиглан эрчим хүч гарган авах боломжийн талаар судалж байна. Нар жаргасан, салхигүй болсон ч далайн давалгаа тогмтол энергийн эх үүсвэр тул тэрхүү энергийг ашиглаж болох юм гэж тэд үзсэн байна. Туслах профессор Реза Алам энэхүү давалгаанаас энерги гарган авах "гидравлик хивс"-ны туршилт судалгааг ахлан удирдаж байгаа аж. Далайн ёроолд давалгаатай хамт хөдөлгөөнд орж байхаар хивс байрлуулах бөгөөд уг хивс нь давалгааны энергийг шууд өөртөө шингээн өөрт бэхлэгдсэн шахуургуудыг ажиллуулдаг аж. Уг төслийн танилцуулгыг доорх дүрс бичлэгнээс үзнэ үү. 

Хятад улс нарны эрчим хүчний үүсгүүр суурилуулалтаараа дээд амжилт тогтоов


АНУ өнгөрөгч оны зуны сүүлчээр албан бус тооцоогоор 10 ГВ нарны эрчим хүчний үүсгүүр суурилуулсан бол Хятад улс үүнээс ч дутахааргүй амжилтийг энэ салбарт үзүүлээд байна. 2013 оны үзүүлэлтээр урд хөрш нийт 12 ГВ суурилагдсан хүчин чадалтай нарны эрчим хүчний үүсгүүр ашиглалтанд оруулсан байна. Тэд ирэх 2014 онд 14 ГВ нарний үүсгүүр барих зорилт дэвшүүлэн ажиллаж байгаа нь энэ төрлийн салбарт дэлхийн тэргүүлэгч орон болгон харагдуулж байгаа билээ. Цөмийн реакторуудаасаа татгалзан сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийг түлхүү ашиглахаар зорилт тавьж байгаа Герман улс өнгөрсөн жил 3,3 ГВ үүсгүүр суурилуулсан байна. Энэхүү дээд амжилтын гол шалтгаан нь сүүлийн таван жилийн хугацаанд нарны хавтаны үнэ мэдэгдэхүйц хямд болсонтой холбон Блүүмберг ( BNEF )тайлбарлаж байна. 


Аялалын тэмдэглэл: Манж Чин улсын банк санхүүгийн төв Пиняао хот

Дундад иргэн улсын баруун урд зүгт орших шовх сүрлэг Тайхан (太行山 Taihang Shan) уулсын цаах нь цэлгэр талд орших Мин болон Манж Чин гүрний үед хамаарагдах Пиняао (平遥) хотыг зорин очсон тэмдэглэлээ эхлэх гэж багагүй мунгинаж суулаа. Молхи би бээр сүүлийн үед өөртөө ширүүхэн шүүмжлэлтэй хандах нэгэн зүйл нь өчүүхэн "бичих чадвар"-аа алдчихсан бололтой. Гадаад далайг гаталж галуу шувууны мах барагтай идэж үзээгүй ч гэлээ цаашдаа олон газраар хэрэн хэсүүчилж өөрийн харсанаа түмэнд дуулгах үйлсэд шамдан байхын өлзийтэй сайхан ерөөлийг өөд өөд нь өргөн дэвшүүлэн оршилоо өндөрлөж ахархан аялалын тэмдэглэлээ эхэлье ээ. 
Бээжин хотоос нарны эртэд Шанши (山西 ShanXi) мужийн Пиняао (平遥县 Pingyao Xian) сум, хошуу уруу хөлгийн жолоог залан одвой. Бээжин хотын томыг ч хэлэх үү явах газрын холыг ч хэлэх үү хэсэг дуг хийгээд сэртэл суурин иргэдийн хэвшмэл шинж, аж байдал нүдний өмнө жирэлзэнэ. Тариачид, тариан талбай тэдний амьдран суудаг сихөюань (四合院 Siheyuan) гэгдэх дөрвөн талт хашаатай байшингууд үзэгдэнэ. Бээжин хотоос Пиняао хот хүртэл барагцаалбал 700 гаран км явах ба зам зуур Шанши мужийн төв Тайюуан (太原市) хотоор дайран өнгөрнө. Зам зуур Хятадын үсрэнгүй хөгжлийг илтгэх үйлдвэржсэн жижиг хот суурин элбэг тааралдана. Хөбэй (河北 Hebei) болон Шанши мужуудыг зааглах Тайхан уулс үзэгдэж эхлэхэд тэнгэр нь цэлмэг нар ээгээд олон хоног Бээжингийн бүгчим бүүдгэр тэнгэрийн дор байсан хүнд гүн сэтгэгдэл төрүүлнэ. 
Тайхан уулс
Энэхүү уулсыг гэтэлгэх замын ихэнх хэсэг гүүрэн зам байх ба байгалийн өвөрмөц тогтоцтой уулсын хаяагаар уулс сүвлэн байгуулжээ. 
Тайхан уулсыг гэтэлгэх гүүрэн зам
Замдаа хэд хэдэн газарт саатсан учир 12 цагийн хүндхэн аялалын эцэст Пиняао хотод шөнийн 21 цагийн орчим ирлээ. Хөдөө холын замд үүн шиг ядарч туйлдаж явж байсангүй. Нэгэн хэвийн уйтгартай чанартай (хурдны зам) замаар хол замд явна гэдэг бидэн шиг хөдөөний бартаат замд үрүүлээ (руль) огцом эргүүлж донсолгоонд холбирч ядаг мань мэтэд бардаггүй давааны нэг юм билээ. Пиняао хот нь үндсэндээ Хан улсын үед үүссэн гэж хөтөч тайлбарласан бөгөөд Мин болон Манж Чин гүрний засаглалын үеийг дамжин өдгөөг хүрсэн хуучны хамгаалалтын хэрмэн бүтэцтэй хот юм. Хэрэм хотын одоогийн өнгө төрх бүтээн байгуулалтыг Мин (大明) улсын засаглалын III онд Мин Тайзу (明太祖 Ming Taizu) хааны зарлигаар байгуулсан гэж ойлгосон. Юнеско 1997 онд Дэлхийн соёлын өвд бүртгэн авсан уг хотын хэрэм нийт 6 хаалгатай, 12 метр өндөр, нийт 6 км орчим урттай, харуулын 70 гаран цамхагтай аж. 
Хотод нэвтрэх гол хаалга гэж ойлгосон. Бодвол хяналт шалгалт татвар авдаг цэг байсан байх
Жуулчдын хөлөглөх унаа "галзуу хулгана". Нэлээн ширүүн давхидаг юм билээ. Гэрлэн дохио, явган хүний гарц гэх мэт зүйлгүй эртний хотын нарийн гудамжинд дууд дохиог гамгүй ашигладаг юм билээ.
Пиняао хотын хойд хаалга
Хотын хэрэм зарим хэсгээрээ хуучирч элэгдсэн боловч засварлан шинэчилж байгаа юм гэсэн

Дуу дуулангаа арилжаагаа хийж буй нутгын өвгөн
Дээр үед манайхаар Энхтайваны өргөн чөлөө байсан юм гэнэ. Манж түшмэл хаашаа ч юм ирж буцдаг байсан гудамж. Жуулчдад зориулж цагийн хуваарийн дагуу явдаг бололтой. 

Арилжааны гудамж

Шилэн чимэглэлийн урлаач
Ltalian style ice cream :)
Зочид буудлаасаа "галзуу хулганаа" хөлөглөөд Пиняао хотын хуучин тамгын газар луу нь хөдөлсөн юм. Тамгын газар гэж нэрлэх нь зөв үү? буруу юу? мэдэхгүй юм. Мэдээж одоогийн нутгийн захиргааны ордон биш бөгөөд жуулчдын хэтэвч хөнгөлөх зориулалттай музей билээ. Манж Чин гүрний үеийн захиргааны өргөө нь албан хэрэг хөтлөх, агуулах, бичгийн өргөө, шүүх цаазын танхим тэр ч байтугай шорон нь хүртэл цугтаа дээр дурьдсанчлан (сихөюань 四合院 Siheyuan) Хятад маягийн уламжлалт дөрвөн талт хашаанд байрлах аж. 
Тамгын газар

Шоронд нь олон төрлийн залхаан цээрлүүлэх зориулалттай, буруутныг зугатаалгахгүй байх зориулалттай олон хэрэгсэл байна билээ

Тухайн үеийн хууль зөрчигчийн хоригдох байр

Буруутныг шүүх танхимын Манж түшмэлийн ширээ. Ширээн дээрх улаан өнгийн үзүүртэй модыг буруутан луу шидвэл өчиггүй толгойг нь авах, өөр өнгөтэй модыг шидвэл банздахаас өгсүүлээд ял шийтгэл оноодог байж. 
Пиняао хотын алдартай болох ганц онцлог бол орчин цагийн Хятадын банк санхүүгийн системийн эх сурвалж энэ хотод үүссэнтэй холбож ойлгож болохоор санагдсан. Манж Чин гүрний эдийн засгийн төв хот бөгөөд мөнгөний гүйлгээний (мөнгөн енбүү) 50 хувийг хянаж байсан. Энд 1823 оны үед Манж Чин гүрэн анхны чек (票号 Piaohao) ашиглаж мөнгөн гуйвуулга, орлого зарлага гэх мэт орчин үеийн банкний үйл ажиллагааг хийдэг байсан байна. 1824 оноос эхлэн мужийн төв хот Тайюуанаас эхлээд Бээжин, Шанхай гэх мэт томоохон хотуудад салбараа нээн ажиллуулж улс орон даяар тархан байрласан ба Манж гүрэн мөхөж Их Британы банк орж ирэх хүртэл энэхүү байгууллага улсын мөнгөний гүйлгээг хянадаг байжээ. Нэгэн баян эрхэм 36 мянган унц тариа буудайгаар хөрөнгө оруулалт хийн нэгэн банк байгуулж байж. 
Ахлах нягтлан бодогч

Нэгэн банк музей болсонтой нь танилцав

Бэлэг дурсгал алтан енбүү
Ерөнхийдөө бол хэрэм дотроо хуучны барилга ихтэй хот байна билээ. Мэдээж хэрэг хүн амын өсөлт орчин үежсэн хэсэг нь хэрмийн гадна талдаа. За ингээд хамт байсан та бүхэндээ баярлалаа баяртай. 

Ангараг гараг руу "нэг талын" аялал хийх "оршин суугчыг" хайж байна

Mars One хотхон
Ангараг гарагийг колончлох төслийн тухай мэдээлэл би та бүхэнд өмнө нь хүргэж байсан билээ. Ангараг гараг оршин сууж тэндээ та "үүрд" үлдэж чадах уу? Mars one төслийн багийнхан 2023 онд Ангараг гарагийг зорин тэндээ үүрд оршин суух сансарын нисэгчийг дэлхий даяар хайж эхэлсэн байна. Мэдээж аялал эх дэлхийдээ буцаж ирэх тийзгүй байх нь ойлгомжтой. Нэр дэвшигчдын өргөдөлийг энэ оны 8 сарын 31-ны өдөр хүртэл хүлээн авах юм. Эхний ээлжийн аялал 2023 онд төлөвлөгдсөн бөгөөд хоёр эмэгтэй, 2 эрэгтэй сансарын нисэгч байх ёстой гэнэ. Тэдний араас хоёр жил тутамд дараагийн багийг явуулж байх юм. 
Mars One газардагч
Ашгийн бус байгууллага 2014 онд эцсийн шалгаруулалтын тухай телевизийн шоу хөтөлбөр хийх төлөвлөгөөтэй байгаа боловч эхлээд нэр дэвшигчдэд үнэлгээ өгөх аж. Сансарын нисэгчийг сонгон шалгаруулах хөтөлбөрийн ерөнхий эмч Норберт Крафт хэлэхдээ нэр дэвшигчид нь хатуужилтай, дасан зохицох чадвартай, бүтээлч, сониуч гэх мэт зан чанаруудтай байх ёстой гэнэ. 
Mars One орон сууцны дотоод байдал
Нэр дэвшигчдээс ойролцоогоор 38 долларын бүртгэлийн хураамж авах ба 30-70 секундын дүрс бичлэг ирүүлсэн байх ёстой гэнэ. Дүрс бичлэгт та яагаад Ангараг гараг руу аялах болсон шалтгаанаа тоочиход болох юм. Хэрэвээ Mars One төслийн сонгон шалгаруулалтанд тэнцсэн хэн нэгэн та байх бол дараа жилээс эхлэн 7 жилийн хугацаатай цалинтай төслийн ажилтан болох юм. Нэг жилийн есөн сарыг нь механик инженерийн , биологийн ухааны , бага эмчийн мэргэжил тус тус эзэмшихэд үлдсэн гурван сарыг Mars One орон сууцанд эх дэлхийгээс таслагдсан байдалтай өнгөрүүлэх аж. Мэдээж аялал өндөрлөж та шинэ "эх дэлхийдээ" очсоны дараагаар бидэнд "нүүр өгдөггүй" Ангараг гарагийн тухай судалгаа шинжилгээ хийж үр дүнг нь тайлагнаж байх үүрэгтэй аж. 
Mars аж ахуй
Ангараг гарагийн эхний дөрвөн "оршин суугчдыг" илгээхэд нийтдээ зургаан тэрбум доллар зарцуулах бөгөөд тэдний реалити шоу хүртэл телевизээр нэвтрүүлэхээр төлөвлөгдсөн байна. Төслийн багийнхан SpaceX сансарын хөлөг ашиглан оршин суугчдыг тээвэрлэх, тэдний хэрэгцээд төхөөрөмжүүдийг зөөвөрлөх аж. Та хүсвэл Ангараг гарагийн "оршин суугч" болох боломжтой. Юмыг яаж мэдэх вэ!!! Mars One Astronaut Application Program click here

Эрчим хүчний инженерийн сургуулийн дөрвөн лабораторын нээлт болов

ШУТИС-ийн Эрчим хүчний инженерийн сургууль 2013 оны дөрөвдүгээр сарын 12-ны өдөр “Цахилгаан техникийн үндэс”, “Хөргөлтийн технологи ба кондиционерийн систем”, “Технологийн процессын хэмжил, хяналт, автоматжуулалт”, “ДЦС-ын түлш, ус шинжилгээний” лабораториудыг шинэчлэн сайжруулж нээлтийн ёслол хийлээ. Нээлтийн ажиллагаанд ШУТИС-ийн ректор Т.Батбаяр, ЭХИС-ийн захирал Ч.Мангалжалав болон тус сургуулийн эрдэмтэн багш нар оролцлоо.
“Цахилгаан техникийн үндэс” лаборатори нь орчин үеийн тоон осциллограф, тоон амперметр, вольтметр зэрэг хэмжих багажийг ашиглан олон талт ажиллагаатай туршилтын самбар дээр угсран гүйцэтгэх боломжтой ажээ. Мөн энэ лабораторийн ажлыг өөрчлөх, шинээр ажил тавихад нэн тохиромжтой 10 гаруй лабораторийн шинэлэг ажлыг хийж болох юм.   
    
“Хөргөлтийн тенологи ба кондиционерийн  систем” лаборатори нь бакалавр, магистр, докторын түвшний сургалтыг орчин үеийн дэвшилтэт техник технологи, програм хангамж ашиглан явуулах бололцоотой болжээ. Түүнчлэн дотоодын болон олон улсын хөдөлмөрийн зах зээлд үнэлэгдэх чухал ач холбогдолтой хэмээн тус багийнхан үзэж байна.
    
“Технологийн процессын хэмжил, хяналт, автоматжуулалт” лаборатори бакалавр, магистр, докторын түвшний сургалт, эрдэм шинжилгээ судалгааны ажлыг орчин үеийн програм хангамж бүхий туршилтин стенд, өндөр нарийвчлалтай хэмжих хэрэгслүүд ашиглан (Thermal imager, Multifunction instrument) олон улсын түвшинд сургалт явуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.
    
“ДЦС-ын түлш, ус шинжилгээний” лабораторийг шинэ техник технологи, програм хангамж дээр суурилсан багаж, тоног төхөөрөмжөөр шинэчилжээ. Ингэснээр Бакалавр, магистр, доктор оюутан, эрдэм шинжилгээний ажилтан, мэргэжлийн сургалтад суралцагсад спектрийн болон бусад шинжилгээний аргуудад суралцаж мэргэжлийн ур чадвараа дээшлүүлэх бүрэн боломжтой болжээ.
    
ЭХ СУРВАЛЖ www.must.edu.mn