+976 ulemj@ulemj.com

World's largest tidal energy power plant to begin construction in Scotland


CC BY 2.0 Flickr

When you think about it, it's really Moon power!

The MeyGen tidal project in Scotland will be the largest tidal power plant in the world once operational. Atlantis, the Australian company that is building it has just received the green light from the government and construction should begin this month. The tidal project will be located in an area that lies in the channel ("Inner Sound") between the island of Stroma and the north easterly tip of the Scottish mainland, encompassing almost 3.5 square-km of fast flowing water.
When MeyGen is fully operational, it should have 269 turbines that produce 398MW of clean energy, generating enough electricity to power 175,000 Scottish homes.
Here's a map showing where the turbines will be:
Atlantis/Promo image
And here's what the turbines will look like:
Atlantis/Promo image
There are currently two suppliers working to make the turbines, and they both have deployed 1MW pre-production prototypes. The turbines used in the actual project should be a little bigger based on my back-of-the-envelope math (if the capacity number is 400MW and the number of turbines is 269, each turbine should have a capacity of about 1.48MW).
Wikimedia/Public Domain
Atlantis has raised USD $83 million to finance the first phase of the project, which will be the installation of 4 1.5MW turbines in Scotland’s Pentland Firth. The demonstration phase is planned to scale up to 86MW. The company expects the first electrons to be delivered to the power grid in 2016, and to have about 60 turbines installed and delivering power by 2020.
Flickr/CC BY-SA 2.0
This is an interesting project, because it'll help show if tidal power can be more competitive than other forms of wave power with the juggernaut that is solar power, and to a lesser extent, wind power.
No comments

Нарны зайн хураагууртай Tommy Hilfiger брэндийн хүрэм

Ухаалаг төхөөрөмжийн эрэлт хэрэгцээ өсөн нэмэгдэж байгаа боловч эдгээрийн цэнэг хуримтлуулах зайн технологи хоцронгуй байгаа байдал нь хэрэглэгчид нэмэлт зайн төхөөрөмж хэрэглэх эсвэл байнга гар утасаа цэнэглэчих залгуур хайж явах хүндрэлтэй тулгараад байгаа. Тэгвэл энэхүү хүндрэлийг Tommy Hilfiger компаний дизайнерууд овжиноор ашиглан нарны зайн хураагууртай хүрэмийг зохион бүтээсэн байна. Уг хүрэм бүтээх ажилдаа сэргээгдэх эрчим хүчний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг Pvilion компанитай хамтарсан байна. Хүрэмний ар талд усны хамгаалалттай уян нарны зай хураагуур байрлах ба 2 USB холбогчоор урд талын халаасанд нь байрлаж хоёр ч төхөөрөмж цэнэглэх боломжтой аж. Хэрэвээ уг хүрэмний цэнэг хураагуур бүрэн цэнэглэгдсэн тохиолдолд ердийн 1500 мА төхөөрөмжийг 4 удаа цэнэглэж хүчин чадалтай. 


2 comments

Дэлхийн хамгийн өндөр өртөгтэй Цэцэрлэгт гүүр төсөл батлагдлаа

Heatherwick студийн дизайнер, үүсгэн байгуулагч Thomas Heatherwick-ийн санаачилсан "Цэцэрлэгт гүүр" төслийг Лондон хотын захиргаа батласан байна. Уг төсөл нь явган хүний гүүр гэхэд хэтэрхий өндөр өртгөөр буюу 175 сая фунтээр бүтээн байгуулагдах аж. Лондон хотын төвөөр урсах Темса мөрний эрэг дээрх Temple метроны буудал хавьцаа баригдах уг явган хүний "Цэцэрлэгт гүүр" нь 367 метрийн урттай 2 нугалаат тулгуур баганаас бүрдэх бөгөөд гүүрээр нэвтрэн зорчих үед ой шугуй дунд яваа мэт сэтгэгдэл төрүүлэх ногоон байгууламжтайгаар хийгдэнэ. Уг төслийг Лондон хотын оршин суугчид хүчтэй эсэргүүцэж байсан боловч хотын захиргаанаас хотын шинэ дүр төрх бүрдүүлж аялал жуулчлалын салбарт ахин нэг бэлгэ тэмдэг болно гэж үзжээ. 



No comments

Чернобылийн балгасд нисгэгчгүй төхөөрөмжөөр авсан дүрс бичлэг

Чернобылийн атомын цахилгаан станцын сүйрлийн үр дүнд хүн төрөлхтөний бахархал хормын төдийд үнс нурам болон үлдсэн юм. Гамшиг болсоноос хойш Припять хот нь цацраг идэвхит бүсд орсон бөгөөд одоог хүртэл "сүнстэй" хот хэвээр байгаа билээ. Нисгэгчгүй алсын удирдлагат төхөөрөмж ашиглан зураглаач Danny Cooke сонирхолтой аялал хийсэн байна. 





1 comment

Multivariable PID Controller Design for a Benchmark Boiler

Damiran Ulemj, Caifen Fu, Wen Tan*
School of Control & Computer Engineering, North China Electric Power University, Beijing 102206
E-mail: wtan@ncepu.edu.cn

Abstract: A drum boiler is a multivariable nonlinear system with strong interactions and input constraints. In
this paper, a robust control method with feed-forward compensation is applied to design a multivariable PID controller for a benchmark boiler control problem, where the boiler model is proposed in an IFAC Conference and can be used as a benchmark for various control methods. H∞ loop-shaping approach is used to design an optimal controller, and a multivariable PID controller is obtained as a result of approximating the high-order controller. Due to the input constraints, a conditioning anti-windup strategy has been incorporated in the controller implementation. Experiment simulations show that the proposed design achieves better performance indexes than the reference controls.

Key Words: Multivariable control, H∞ loop-shaping, PID, Boiler
No comments

Д.Үлэмж : Хятадын эрчим хүчний үүсвэрийн 81 хувийг хатуу түлш эзэлдэг

Тойм 2013.11.26

ШУТИС-ийн харъяа Эрчим хүчний инженерийн сургуулийн багш, Хойд Хятадын эрчим хүчний их сургуулийн докторант Д.Үлэмжтэй ярилцлаа.

ШУТИС-ийн Эрчим хүчний инженерийн сургуульд багшилж байсан хүний хувьд Хятад болон манай орны эрчим хүчний салбарын мэргэжилтэнүүдээ бэлтгэж буй гол  ялгаа юунд байна. Бид ямар түвшинд явж байна вэ?
Манай сургалт дэлхийн олон орны сургуулиудтай өрсөлдөх хэмжээний онолын мэдлэг өгч чаддаг боловч лабораторийн бааз дутмаг, анги танхимийн хүрэлцээ муу, эдийн засгийн бэрхшээлтэй асуудал байнга тулгардаг тул төгсөгчид ажлын байрандаа очоод “дахин суралцах дадлагажих” шаардлагатай болдог. Хятадын хувьд лабораторийн хүрэлцээ хангалттай болохоор толгойн дотор хий “эргэлдээд” байгаа онолыг практикт туршилтаар баталж дадлага туршлага суулгах нь тухайн салбарын мэргэжилтэнг ажлын байранд гараад цаг алдалгүй ажилдаа орох давуу талтай. Манай Монголын Эрчим хүчний сургуулийн бакалаврийн зэргийн сургалтанд үздэг зарим хичээлийг магистр, докторын сургалтандаа судлаж байгаа нь бид докторын зиндааны хичээлийг анги танхим, лаборатор бааз дутмаг улмаас бакалаврийн түвшиний сургалтандаа хичээллүүлдэг. Цаашид бид зөвхөн Орос “школ” гэлтгүй барууны орны заах арга зүйг нутагшуулан эрлийзжүүлж практик мэдлэг, чадварыг суралцаж байгаа оюутнуудад түлхүү эзэмшүүлэх хэрэгтэй.
Дэлхийн хамгийн олон хүн амтай улс эрчим хүчний хэрэглээгээ хэрхэн хангаж байдаг нь сонирхолтой асуудал юм. Энэ салбарын хөгжил нь дэлхийн түвшнээр аль хавьд яваа бол?
1979 оноос эхэлсэн эдийн засгийн өөрчлөлтийн нөлөөгөөр эдүгээ Хятад улс нь дэлхийн 2 дахь том эдийн засгийн чадавхтай орон болон хөгжиж байгаа. Энэхүү өөрчлөлтийн суурь нь мэдээж дэд бүтцийн салбар. Эдийн засгаа өөд нь татах мянга мянган санал санаа дэвшүүлсэн ч эхлээд дэд бүтцийн салбараа дор хаяж 10, 20 жилийн ирээдүйг төлөвлөж хөгжүүлэх учиртай. Энэ талаар жишээ татвал, дөнгөж саяхан эдийн засгийн хүчин чадлаараа АНУ-ын дараа бичигдэж эхэлсэн боловч эрчим хүчний системийн үйлдвэрлэл, хэрэглээгээрээ 1990-д он гэхэд дэлхийн хоёр дахь том үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч болсон. Хятад улсын эрчим хүчний систем нь 2010-ны байдлаар 987 сая киловаттын (U.S. Energy Information Administion )  суурилагдсан хүчин чадалтай байсан байна. Энэ үзүүлэлт өнөөдрийн байдлаар мэдээж өсөлттэй байгаа. Хятадын эрчим хүчний салбарын цахилгаан станцуудын эрчим хүчний үүсвэрийн 81% нь хатуу түлш, 16% нь ус, мөн атом, нарны эх үүсвэр, шингэн болон хийн түлш тус бүр нэг хувийг эзэлж байна.
Хятадын цахилгаан эрчим хүчний салбарын хөгжилийн цаашдын хандлагыг хэлбэл ?
Дэлхийн эрчим хүчний салбарын 2 дахь том үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч Хятад улс мөнөөс мөн боловч тэдэнд хийх олон ажлууд шат дараатай явагдсаар байна. Одоогоор манай дэлхийн нийт эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн дунджаар авч үзвэл нэг хүн жилд 2,5 киловатт цаг эрчим хүч хэрэглэх тооцоолол байдаг бол Хятад улсад нэг хүн жил 1,2 киловатт цаг, АНУ-д нэг хүн жилд 13,1 киловатт цаг эрчим хүч хэрэглэж байгаа. Үүнээс харахад Хятад улсын эрчим хүчний хэрэглээ, үйлдвэрлэл цаашдын хандлага байнга өсөн нэмэгдэж байх дүр зураг харагдаж байна. Одоогоор нийт үйлдвэрлэлийн 12% орчим хувийг оршин суугчид, хүн ам хэрэглэж байгаа бол 70% гаран хувийг үйлдвэрлэлд ашиглаж байна. Аж үйлдвэрлэл, нийгмийн хөгжлийг зүүн өмнөд зүгээс баруун зүгт чиглүүлэх бодлогын хүрээнд эрчим хүчний салбар орхигдоогүй нь ойлгомжтой.
Цахилгааны үнийг нь тогтоодог уу?
Эрчим хүч, цахилгааны үнийг төрөөс хатуу хяналттай тогтоохоосоо илүү инфляци болон тухайн газар нутаг, бүс, улирлын онцлог, иргэдийн амжиргааны түвшинд нь тохируулж үнэ тогтоох нь чухал юм шиг санагдсан. Бага болон өндөр хэрэглээтэй айл өрхүүдийг ангилахаас гадна тухайн оршин суугаа газар орон нутгын онцлогт нь тохируулах, ургац хураалтын үе, аж үйлдвэрлэлийн бүс гэх мэт олон үнийн тариф мөрдөгдөж байна. Манай улсын уул уурхайн компаниуд алт, зэс гэх мэт уул уурхайн бүтээгдэхүүнээ дэлхийн жишигт нийцсэн үнээр арилждаг тул үүндээ нийцсэн үнээр эрчим хүчний төлбөр тооцоогоо хийж байх нь зүйд нийцүүштэй.
Цахилгааны үнээ чөлөөлөх ямар алхмууд хийгдэж байна?
Хятад улс нь манайх шиг төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засагтай байсан саяхан. 1979 зах зээлийн эдийн засагт шилжихийн хажуугаар эрчим хүчний системийн шинэчлэлээ орхигдуулаагүй. Эрчим хүчний бүтээгдэхүүний үнийг чөлөөлөх ойлголт нь угтаа тухайн салбарыг шинэчлэх ойлголт юм. Мэдээж цар хүрээ ихтэй эрчим хүчний салбар нь стратегийн чухал салбар учир шинэчлэлийг “нэг амьсгаагаар” хийчихгүй нь тодорхой. Тухайн салбарт хувийн хэвшлийнхэний хөрөнгө оруулалтыг аажим нэмэгдүүлэх замаар төр өөрийн ачаанаасаа “хөнгөлөх” нь хамгийн зөв алхам гэж харах ёстой. 1985 оноос аажим өөрчлөлт шинэчлэлийг шат дараатай хийж байгаа. Тухайн шинэчлэлүүдийн хүрээнд явагдсан нэг арга хэмжээ гэвэл одоогийн байдлаар хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт эрчим хүчний салбарт 17% болж өссөн үзүүлэлт юм. 
ЭХ СУРВАЛЖ "Үндэстний Тойм" сэтгүүл №47(198) 

No comments